Ustawa antykryzysowa już działa - będzie lepiej ?

22 sierpnia weszła w życie ustawa o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego tzw. ustawa antykryzysowa. Zasadniczym celem nowej ustawy jest obniżenie kosztów pracy oraz utrzymanie poziomu zatrudnienia przez przedsiębiorców w okresie spowolnienia gospodarczego.

Stopa bezrobocia w sierpniu była na poziomie 10,8%. Ustawa ma charakter epizodyczny, jej czas trwania kończy się 31 grudnia 2011 r. Rząd przeznaczył na pomoc publiczną w ramach ustawy prawie 1,5 mld zł. Państwowa Inspekcja Pracy ma kontrolować, czy pracodawcy korzystają z elastycznych przepisów zgodnie z prawem.

Ustawa wprowadza kilka instrumentów pomocy, które dotyczą trzech obszarów:
Przepisów prawa pracy na mocy obowiązującego Kodeksu Pracy:
- zatrudnienie terminowe tylko przez 24 miesiące
Zmianie ulega sposób zawierania umowy na czas określony - przedsiębiorca musi się ograniczyć do zatrudnienia pracowników na umowę o pracę na czas określony maksymalnie do 24 miesięcy. Dotyczy to tylko przedsiębiorców, którzy działają w warunkach ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przepisy nie mają zastosowania na przykład w administracji. Przed wejściem w życie ustawy stosowany był art. 25 kodeksu pracy, zgodnie z którym trzecia z kolei umowa o pracę na czas określony , zawarta między tymi samymi stronami stosunku pracy ulegała przekształceniu z mocy prawa na czas nieokreślony, jeżeli przerwy pomiędzy poszczególnymi umowami nie przekraczały miesiąca. Od 22 sierpnia br. obowiązuje art. 13 ustawy antykryzysowej - nowa regulacja pozwala na zawieranie nieograniczonej liczby umów na czas określony między tymi samymi stronami stosunku pracy pod warunkiem, że łączny czas zatrudnienia na podstawie kolejnych umów nie może przekroczyć 24 miesięcy. W przypadku umów na czas określony , które trwały w dniu wejścia w życie ustawy , wspomniany przepis dotyczy tylko tego okresu umowy, który przypada - od 22 sierpnia br. - umowa zawarta przed wejściem w życie ustawy może trwać maksymalnie do 21 sierpnia
2011 r. Do wyjątku należą umowy zawarte przed 22 sierpnia br. , gdy ich termin końcowy przypada po 31 grudnia 2011 roku - ich rozwiązanie nastąpi w wyznaczonym terminie. Można powiedzieć, że praktycznie limit 24 miesięcy zatrudnienia zastępuje obowiązujący dotychczas limit trzeciej umowy( chociaż w okresie obowiązywania ustawy antykryzysowej nie obowiązuje art.25 kodeksu pracy - w przypadku umów na czas określony , które przekroczą
24 miesiące nie wystąpi skutek prawny w postaci przekształcenia tych umów na czas nieokreślony). Art. 25 zacznie obowiązywać w przypadku umów na czas określony trwających w dniu 1.01.2012. Ustawa w sposób odmienny reguluje kwestię ciągłości zawieranych umów. Przerwa między kolejnymi umowami na czas określony trwająca co najmniej 3 miesiące( w poprzedniej ustawie wymagany był 1 miesiąc) powoduje, że limit 24 miesięcy liczy się od nowa.
- możliwość przedłużenia okresu rozliczeniowego do 12 miesięcy, co oznacza , że tzw. godziny nadliczbowe będą wypłacane później,
- ustalenie indywidualnego czasu pracy pracowników; przewidujący różne godziny rozpoczynania i kończenia pracy,
- możliwość indywidualnego rozkładu czasu pracy na pisemny wniosek pracownika opiekującego się dzieckiem do 14 roku życia lub członkiem rodziny wymagającym jego osobistej opieki,
- obniżenie wymiaru czasu pracy pracownika , najwyżej do połowy wymiaru czasu pracy i nie dłużej niż
6 miesięcy,

Możliwości korzystania z wypłat i zwrotu świadczeń dla pracowników w sytuacji okresowego obniżenia lub pozbawienia wynagrodzenia za pracę
Z pomocy państwa będą mogli skorzystać przedsiębiorcy, którzy m.in. udowodnią, że od rozpoczęcia kryzysu ich obroty spadły o co najmniej jedną czwartą przez kolejne 3 miesiące od lipca 2008 roku.. Przedsiębiorca nie może zalegać ze składkami do ZUS czy podatkami(chyba, że podpisał porozumienie o spłacie w ratach), a także nie może być zagrożony upadłością. Musi opracować program naprawczy. Po uzgodnieniu ze związkami zawodowymi może obniżyć wynagrodzenie za pracę ( na okres max 6 miesięcy i nie więcej niż do połowy etatu). Pracodawca będzie otrzymywał pomoc finansową, pod warunkiem, że przez następne pół roku nie zwolni żadnej z zatrudnionych osób ( poza dyscyplinarką). Przedsiębiorcy gotowi podjąć ryzyko zachowania załogi w komplecie powinni wystąpić z wnioskiem do najbliższego biura Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Dopłata z funduszu do wynagrodzenia pracownika wynosi 402,50 zł.(70 % zasiłku dla bezrobotnych) W przypadku, gdy pracownicy i firma uzgodnią tzw. przestój ekonomiczny (max 6 miesięcy) fundusz dopłaci kwotę 575 zł miesięcznie(100 % zasiłku dla bezrobotnych).Resztę przedsiębiorca dokłada z własnej kieszeni. Żeby skorzystać z przestoju, firma nie musi być zagrożona zwolnieniami grupowymi.

Refundacji kosztów szkoleń i studiów podyplomowych pracowników u pracodawcy dotkniętego skutkami kryzysu.
Firma dotknięta skutkami kryzysu( również należy to udowodnić i spełnić pozostałe warunki) może skorzystać z pomocy Funduszu Pracy na szkolenia lub studia podyplomowe dla pracowników. Pracownicy , gdy nie będą pracować z powodu skrócenia czasu pracy - mogą wziąć udział w szkoleniach i otrzymać dopłatę szkoleniową. Mogą też pójść na studia podyplomowe i otrzymać stypendium. Przedsiębiorca musi założyć fundusz szkoleniowy , wówczas może otrzymać refundację do 80 % kosztów.

Minister pracy i polityki społecznej pani Jolanta Fedak przewiduje , że ustawa antykryzysowa może być dobrym instrumentem zapobiegającym jesiennemu wzrostowi bezrobocia, a w ciągu dwóch lat może przyczynić się do obniżenia bezrobocia o 1,2%.
Problem w tym, czy pracodawcy skorzystają z proponowanej pomocy ze strony państwa, czy raczej zwolnią pracowników, a potem przyjmą na nowych warunkach.

źródło: ustawa z dnia 1 lipca 2009 r.( DZ.U. nr 125, poz. 1035), interpretacje: Gazeta Podatkowa, portal Rzeczpospolita