Aby skorzystać z preferencji podatkowej za rok 2010, rodzic musi faktycznie samotnie wychowywać dziecko.

1 stycznia 2011 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o pdof w celu likwidacji istniejących wątpliwości interpretacyjnych. Doprecyzowana została definicja osoby samotnie wychowującej dziecko, która może skorzystać z preferencyjnego opodatkowania. Ustawa uderza w związki partnerskie wychowujące dzieci.

Konkubenci bez preferencji podatkowych za rok 2010

Nowe uregulowania mają zastosowanie do dochodów osiągniętych od 1 stycznia 2011 r. Zdaniem resortu finansów, nastąpiło jedynie doprecyzowanie definicji osoby samotnie wychowującej dziecko. Stąd należy się spodziewać, że US będą uznawały prawo do preferencji w rozliczeniach za rok 2010 w odniesieniu do osób, które w tym okresie faktycznie samotnie wychowywały dziecko.

W orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych występowały rozbieżności w tej kwestii, których nie ma w orzecznictwie NSA z dnia 11 października 2010 r. Zdaniem Sądu z preferencji podatkowej może skorzystać podatnik, który jednocześnie posiada odpowiedni status cywilno-prawny(np. panny lub kawalera) i faktycznie samotnie wychowuje dziecko. W związku z powyższym, osoby żyjące w związku konkubenckim, jeśli skorzystają z preferencyjnego rozliczenia za rok 2010 - mają niewielkie szanse na wygranie ewentualnego sporu z organami podatkowymi.

W art. 6 ust. 5 ustawy o pdof

Skreślona została poniższa definicja osoby samotnie wychowującej dziecko.

Za osobę samotnie wychowującą dziecko uważa się : – jednego z rodziców albo opiekuna prawnego, jeżeli osoba ta jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów; – osobą pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.

W ocenie niektórych podatników oznaczało to, że preferencyjne opodatkowanie przysługuje również osobie żyjącej w związku konkubenckim i wspólnie zamieszkującej z drugim rodzicem pod warunkiem, że ma on status panny lub kawalera.

W art. 6. ust. 4 ustawy o pdof

zdanie wstępne otrzymało brzmienie:
Od dochodu rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów lub osobą pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci.

Celem doprecyzowania tego przepisu było wyłączenie możliwości korzystania z preferencyjnego rozliczenia przez osoby stanu wolnego, które wychowując dzieci, pozostają jednocześnie w nieformalnych związkach(konkubinacie).

Wątpliwości interpretacyjne

Niektórzy uważają, że obowiązujące przepisy zostały tak sprecyzowane, że uprawniony do preferencji jest tylko rodzic, który wychowuje dzieci bez udziału innych osób. Przy skrajnej interpretacji przepisów nawet pomoc babci, dziadka czy niani może pozbawić podatnika prawa do ulgi. Ponadto urzędy mają dostęp do wielu informacji o podatniku i mogą to przeciwko niemu wykorzystać, organ podatkowy może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Tylko czy urzędy skarbowe zechcą aż tak wnikliwie ingerować w życie osobiste podatnika? Poza tym jeśli ktoś jest zameldowany w tym samym miejscu, nie oznacza równocześnie, że tam mieszka i pomaga w wychowaniu. Udowodnienie podatnikowi, że ma konkubenta może być nieraz uciążliwe dla fiskusa – domniemany konkubent, to po prostu przyjaciel domu, który przychodzi w odwiedziny. Raczej US powinien oprzeć się przede wszystkim na wyjaśnieniach podatnika. No i nadal została luka w przepisach – do skorzystania z ulgi wystarczy wychowywać dziecko samotnie tylko część roku.

Ryzyko podatkowe

Osoby pozostające w związkach partnerskich, które w rozliczeniu za rok 2010 skorzystają z preferencji podatkowej przewidzianej dla osób samotnie wychowujących dzieci ponoszą ryzyko podatkowe, mimo iż przepisy formalnie zmieniły się od 1.01.2011r.