Rodzina zmarłego nie przejmuje z mocy prawa umowy najmu lokalu socjalnego. Stosunek najmu, który przewiduje art. 691 par 1 Kodeksu cywilnego, nie dotyczy lokali socjalnych.

Lokal socjalny to pomieszczenie nadające się do zamieszkania ze względu na wyposażenie i stan techniczny; może być o obniżonym standardzie, ze wskazaniem kryteriów minimalnych; przeznaczony dla osób bezdomnych, eksmitowanych lub osób ubogich nie mogących utrzymać mieszkania samodzielnie.

Zasady przyznawania lokalu socjalnego reguluje ustawa o ochronie praw lokatorów z 2001 r. Lokal socjalny powinien mieć łączną powierzchnię pokoi co najmniej 10 m2, jeżeli ma być zamieszkany przez jedną osobę. Dla kilku osób łączna powierzchnia pokoi powinna wynosić co najmniej 5 m2 na osobę. Lokal mieszkalny natomiast to lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych.

Ustawa o ochronie praw lokatorów w mieszkaniowym zasobie gminy

W razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstąpić mogą tylko i wyłącznie: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Osoby te wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci. W braku osób, które z mocy prawa przejmują najem, stosunek ten wygasa.

Nie można wstąpić w stosunek najmu lokalu socjalnego

Sąd Najwyższy(uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2010 r.,sygn. Akt III CZP 51/10) zajął stanowisko, że na podstawie art. 691 par 1 Kodeksu cywilnego nie można wstąpić w stosunek najmu lokalu socjalnego. Do lokali socjalnych w ogóle nie ma zastosowania pojęcie lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 691 K. c. i w tym sensie wstąpienie w stosunek najmu lokalu socjalnego nie może nastąpić. Uprawnień do lokalu nie nabywa się automatycznie, wykazując tylko stałe zamieszkanie z osobą zmarłą, mającą do śmierci prawo zajmowania lokalu socjalnego.

Zasady ubiegania się o przyznanie lokalu socjalnego

Ubiegając się o prawo do lokalu socjalnego, osoba zainteresowana powinna dowieść spełnienia przesłanek do zawarcia czy przedłużenia umowy najmu. Umowa może być zawarta z osobą, która nie ma tytułu prawnego do lokalu i której dochody gospodarstwa domowego nie przekraczają wysokości określonej w uchwale gminy. Jest to prawo o charakterze osobistym. Prawo to przysługuje osobie( lub osobom), których sytuacja majątkowa sprawia, że nie mają mieszkania i nie mogą zaspokoić potrzeb mieszkaniowych własnym staraniem. Musi to za nich uczynić gmina w ramach posiadanych zasobów mieszkaniowych. Najem lokali socjalnych od wspólnoty samorządowej następuje na określony okres, a nie na stałe. W interesie publicznym leży odzyskiwanie lokali socjalnych dla zaspokojenia potrzeb kolejnych osób mających prawo do takiego lokalu. Lokale socjalne nie mogą stawać się mieszkaniami dla bliskich osoby zmarłej, które zameldowały się pod różnymi pretekstami, by uzyskiwać korzyść majątkową ze środków publicznych.