Kalendarz fenologiczny - dziesięć pór roku
Fenologiczny kalendarz przyrody wyróżnia dziesięć pór roku. Początek fenologicznych pór roku wyznaczają pierwsze dni kwitnienia, dojrzewania owoców i przebarwiania się liści określonych gatunków roślin.
Klimat powoduje, że fenologiczne pory roku, oprócz zimy, zaczynają się w Suwałkach ( polski nizinny biegun zimna) później niż w Legnicy. Położenie geograficzne Polski sprawia, że pogoda jest zmienna, a w poszczególnych latach mogą wystąpić nawet kilkunastodniowe różnice w terminach rozpoczęcia pór roku. Warto poznać rośliny, których kwiaty, owoce lub liście wyznaczają nadejście jednej z dziesięciu pór roku według kalendarza fenologicznego. Obserwując przyrodę, lepiej potrafimy określić terminy wykonywania różnych prac ogrodowych.
Kalendarz fenologiczny
Przedwiośnie
Zaczyna tajać śnieg i następuje początek wegetacji. Średnia temperatura powietrza wzrasta powyżej 2,5 st. C. Pierwsza zakwita leszczyna – jej długie męskie kwiatostany pylą żółto w czasie suchej i ciepłej pogody. Kwitnie przebiśnieg i podbiał.
Wczesna wiosna
Początek kwitnienia wierzby, forsycji, wiśni i mniszka.
Pełnia wiosny
Kwitnie jabłoń, kasztanowiec i lilak
Wczesne lato
Kwitną byliny, piwonie, lilie. Występuje pełnia kwitnienia traw łąkowych, czarnego bzu. W ogrodach dojrzewają truskawki a w lasach poziomki.
Pełnia lata
Zaczyna kwitnąć lipa, występuje początek dojrzewania wiśni.
Późne lato
Dojrzało żyto i owies.
Wczesna jesień
Dojrzewają gruszki i czarny bez, kwitnie wrzos i zimowit.
Pełnia jesieni
Opadają dojrzałe owoce i zmieniają barwę liście buku, dębu oraz kasztanowca.
Późna jesień
Opadają liście brzozy i kasztanowca.
Zima Średnia temperatura powietrza spada poniżej 2,5 st. C. Kwitnie ciemiernik.
Niektóre kalendarze fenologiczne dokonują dalszego podziału tej fenologicznej pory roku:
• przedzimek( na drzewach brak liści, ziemia nie jest trwale zamarznięta),
• pełnia zimy(grunt trwale zamarznięty, utrzymuje się pokrywa śniegu),
• spodzimek( ziemia okresowo rozmarznięta, nabrzmiewają pąki wierzby).
Czasem jakaś pora fenologiczna w ogóle nie wystąpi( może nie być złotej jesieni, gdy wczesny mróz zważy zielone liście). Niezmienna zawsze pozostaje kolejność pojawiających się zjawisk np. najpierw zaczyna pylić leszczyna, a później zakwita pierwiosnek; natomiast jarzębina zawiązuje owoce wcześniej niż kasztanowiec.